หนึ่งในคำถามที่พ่อค้าแม่ค้ากังวลมากที่สุดคือ “ร้านเล็ก ๆ / ขายของออนไลน์ ต้องเสียภาษีไหม?” คำตอบสั้น ๆ คือ มีรายได้ก็มีหน้าที่ยื่นภาษี แต่ “ยื่น” กับ “เสีย” ไม่เหมือนกัน และร้านเล็กส่วนใหญ่เสียน้อยกว่าที่คิดถ้าเก็บหลักฐานต้นทุนไว้ดี บทความนี้อธิบายแบบเข้าใจง่าย ไม่ใช้ศัพท์ยาก
หมายเหตุ: บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางภาษีเฉพาะราย กรณีของคุณควรยืนยันกับกรมสรรพากรหรือนักบัญชีอีกครั้ง
1. ขายของมีรายได้ = มีหน้าที่ยื่นภาษีเงินได้
ถ้าคุณขายของในนามบุคคลธรรมดา (ยังไม่ได้จดบริษัท) รายได้จากการขายถือเป็น เงินได้ ที่ต้องนำมายื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา โดยทั่วไป:
- ยื่นกลางปี (ภ.ง.ด.94) สำหรับรายได้ครึ่งปีแรก
- ยื่นปลายปี (ภ.ง.ด.90) สำหรับรายได้ทั้งปี
“ต้องยื่น” ไม่ได้แปลว่า “ต้องเสีย” เสมอ ถ้ารายได้หลังหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนแล้วไม่ถึงเกณฑ์ ก็อาจไม่มีภาษีต้องจ่าย แต่ยังต้อง ยื่นแสดงรายการ อยู่ดี
2. หักค่าใช้จ่ายได้ 2 แบบ
เงินได้จากการค้าขายหักค่าใช้จ่ายได้ 2 วิธี เลือกแบบที่คุ้มกว่า:
- แบบเหมา — หักเป็นเปอร์เซ็นต์ตามประเภทกิจการ (เช่น ค้าขายทั่วไปมักหักเหมาได้ 60%) สะดวก ไม่ต้องมีหลักฐานทุกใบ
- แบบตามจริง — หักต้นทุนและค่าใช้จ่ายจริง เหมาะกับร้านที่ต้นทุนสูงกว่าอัตราเหมา แต่ต้องมี หลักฐานครบ (ใบเสร็จซื้อของ ค่าขนส่ง ค่าเช่า ฯลฯ)
จุดสำคัญคือถ้าคุณเก็บบันทึกต้นทุนไว้ดี จะเลือกแบบที่เสียภาษีน้อยกว่าได้ (เข้าใจต้นทุนเพิ่ม: วิธีคิดกำไรร้านค้า)
3. เมื่อไหร่ต้องจด VAT (ภาษีมูลค่าเพิ่ม)?
VAT เป็นคนละเรื่องกับภาษีเงินได้ เกณฑ์ที่คนพูดถึงบ่อยคือ เมื่อรายได้ (ยอดขาย) เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี ผู้ประกอบการมีหน้าที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มภายในกำหนด
- ถ้ายอดขายยังไม่ถึง 1.8 ล้าน/ปี โดยทั่วไป ยังไม่ต้องจด VAT (จดโดยสมัครใจก็ได้ถ้ามีเหตุผลทางธุรกิจ)
- พอจด VAT แล้วจะมีหน้าที่เพิ่ม เช่น ออกใบกำกับภาษี ยื่น ภ.พ.30 รายเดือน
ร้านเล็กส่วนใหญ่จึงเกี่ยวกับ “ภาษีเงินได้” ก่อน ส่วน VAT ค่อยมาเมื่อยอดขายโตถึงเกณฑ์
4. สิ่งที่ควรทำตั้งแต่วันนี้ (ไม่ว่ารายได้เท่าไหร่)
- เก็บหลักฐานรายรับ–รายจ่าย ให้ครบ โดยเฉพาะใบเสร็จตอนซื้อของเข้าร้าน
- แยกเงินร้านกับเงินส่วนตัว จะได้รู้รายได้จริงและคำนวณภาษีง่าย
- บันทึกยอดขายสม่ำเสมอ ไม่ต้องรอปลายปีมานั่งรวบ
การจดบันทึกไม่ใช่แค่เรื่องภาษี แต่ทำให้รู้กำไรจริงด้วย เครื่องมืออย่าง Posless ช่วยบันทึกยอดขายและเก็บต้นทุนจากการถ่ายใบเสร็จไว้ในที่เดียว พอถึงเวลายื่นภาษีก็มีตัวเลขรายรับและต้นทุนให้ดูย้อนหลังได้ ไม่ต้องมานั่งรื้อสมุด (ดูวิธีจดง่าย ๆ: จดบัญชีร้านค้าง่าย ๆ ด้วยมือถือ)
คำถามที่พบบ่อย
ถาม: ขายของออนไลน์เล็ก ๆ รายได้ไม่เยอะ ต้องยื่นไหม? ตอบ: ถ้ามีเงินได้ถึงเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนดให้ยื่น ก็มีหน้าที่ยื่นแม้สุดท้ายอาจไม่มีภาษีต้องจ่าย การยื่นไว้ปลอดภัยกว่าการไม่ยื่น
ถาม: โอนเงินเข้าบัญชีบ่อย ๆ สรรพากรเห็นไหม? ตอบ: มีกฎเรื่องการรายงานข้อมูลธุรกรรมลักษณะเฉพาะ (เช่น จำนวนครั้ง/ยอดรวมต่อปีถึงเกณฑ์) ธนาคารจะรายงานให้สรรพากร การยื่นภาษีให้ถูกต้องและเก็บหลักฐานไว้จึงสบายใจที่สุด
ถาม: ยังไม่จดบริษัท ขายในนามตัวเอง ผิดไหม? ตอบ: ไม่ผิด ขายในนามบุคคลธรรมดาได้ เพียงแต่ต้องยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาให้ถูกต้อง การจดบริษัทเป็นอีกทางเลือกเมื่อธุรกิจโตขึ้นและมีเหตุผลด้านภาษี/ความน่าเชื่อถือ
สรุป: มีรายได้จากการขายก็มีหน้าที่ยื่นภาษีเงินได้ แต่เสียจริงเท่าไหร่ขึ้นกับรายได้หลังหักค่าใช้จ่าย ร้านเล็กส่วนใหญ่ยังไม่ถึงเกณฑ์จด VAT (ยอดขายเกิน 1.8 ล้าน/ปี) สิ่งที่ควรทำตั้งแต่วันนี้คือเก็บหลักฐานต้นทุน แยกเงินร้านกับเงินส่วนตัว และบันทึกยอดขายสม่ำเสมอ จะยื่นภาษีง่ายและรู้กำไรจริงไปพร้อมกัน